رضى اللّه عنه - گفت : چه خوب است تواضع توانگر درويش را ، براى رغبت در ثواب خداى ، و خوب‌تر از آن كبر درويش است بر توانگر ، بدانچه واثق باشد به خداى . پس اين مرتبه‌اى است ، و كمتر از آن آن است كه با توانگران نياميزد و در مجالست ايشان رغبت ننمايد ، چه آن از مبادى طمع باشد . و ثورى گفت : چون درويش با توانگران آميزد ، بدان كه او مرايى است ، و چون با سلطان آميزد ، بدان كه دزد است . و يكى از عارفان گفت : چون درويش به توانگر ميل كند انگلهء « 44 » او گشاده شود ، و چون در ايشان طمع كند عصمت او منقطع گردد ، و چون [ 266 ] با ايشان آرام گيرد گمراه گردد . و بايد كه از گفتن حق خاموش نباشد براى مداهنت توانگران و طمع در عطاى ايشان . و اما آداب او در افعال آن است كه به سبب درويشى در عبادت سستى نكند ، و از دادن اندكى كه از او فاضل آيد باز نباشد ، چه آن جهد مقل « 45 » است ، و فضل آن بيش از بخشيدن مالهاى بسيار است از توانگرى . زيد بن أسلم روايت كند كه پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : درهم من الصّدقة افضل عند اللّه من مائة ألف درهم ، اى ، درمى از صدقه فاضل‌تر است نزد خداى از صد هزار درم . گفتند : يا رسول اللّه ، آن چگونه باشد ؟ گفت : اخرج رجل من عرض ماله مائة ألف فتصدّق بها و اخرج رجل درهما من در همين لا يملك غيرهما طيّبة من نفسه فصار صاحب الدّرهم افضل من صاحب مائة ألف ، اى ، مردى از عرض مال خود صد هزار درم بيرون آورد و صدقه دهد ، و مردى يك درم بيرون آورد از دو درهم كه جز آن ندارد به خوشدلى ، پس صاحب يك درم فاضل‌تر از صاحب صد هزار درم شد . و بايد كه مالى ذخيره نكند ، بلكه به قدر حاجت بگيرد و باقى بدهد . و در ذخيره كردن سه درجه است : يكى آن كه جز براى شبانه روزى ذخيره نكند ، و آن درجهء صدّيقان است . و دوم آن كه براى چهل روز ذخيره كند ، كه آن چه زيادت از آن باشد در طول امل داخل شود . و علما آن را از ميعاد حق تعالى كه موسى را فرمود فهم كرده‌اند ، و رخصت در اميد زندگانى چهل روز از آن فهم شد ، و اين درجهء متقيان است . و سوم آن كه براى سالى ذخيره كند ، و آن دورترين مراتب است ، و آن مرتبهء صالحان است . و پيغامبر - عليه السلام - ذخيرهء يك ساله مىكرد براى تعليم امت . و كسى كه زيادت از آن كند در ميان عوام افتد و از ميان خواص به كليت بيرون آيد . پس توانگرى پارساى ضعيف در آرام دل او در قوت يك سال است ، و توانگرى خواص در چهل روز ، و توانگرى

--> ( 44 ) انگله ، گوى گريبان و كلاه ، حلقه‌اى كه تكمه را از آن بگذرانند . ( 45 ) جهد ، توانايى ، كوشش ، مقل ، كم مايه تهيدست ، جهد مقل ، تلاش فقير بىمايه .